Türkiye, kamuda sıkı tasarruf tedbirlerinin konuşulduğu kritik bir süreçten geçiyor. Vatandaş mutfaktaki yangınla mücadele ederken, esnaf ayakta kalma savaşı veriyor. Böylesi bir dönemde Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından organize edilen ve Adana’dan Trabzon’a, Samsun’dan Antalya’ya kadar uzanan Türkiye Kültür Yolu Festivali’nin bütçesi ve harcamaları, kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin ciddi tartışmaları da beraberinde getiriyor.
“Dünyanın en büyük festivali” iddiasıyla 26 şehre yayılan ve yaklaşık sekiz ay sürmesi planlanan organizasyonun mali boyutu kamuoyunda şeffaflık tartışmalarına neden oluyor. Kamuda fotokopi kâğıdından personel servislerine kadar tasarruf çağrıları yapılırken, popüler sanatçılara tek gecelik konserler için milyonlarca liralık ücretler ödendiği yönündeki iddialar, kamu vicdanında soru işaretleri oluşturuyor.
Kültür ve sanata destek vermek elbette önemlidir. Ancak ülkenin içinde bulunduğu ekonomik gerçeklikler göz ardı edilerek atılan popülist adımların, toplumun geniş kesimlerinde eleştirilere neden olması da kaçınılmazdır.
Merkeziyetçi Ajans Anlayışı ve Yerel Dinamiklerin Göz Ardı Edilmesi
Organizasyonun en çok eleştirilen yönlerinden biri ise Ankara ve İstanbul merkezli bir ajans anlayışıyla hareket edilmesi oldu. Şehirlerin kendine özgü medya yapısını ve yerel basının yıllara dayanan birikimini dikkate almayan yaklaşım, festivalin Samsun ayağında ciddi bir iletişim krizine dönüştü.
Festivalin başlamasına kısa süre kala yerel basınla sağlıklı bir iletişim kurulamaması, Samsun medyasında tepkilere yol açtı. Edinilen bilgilere göre yaşanan kriz üzerine İl Kültür ve Turizm Müdürü Süleyman Demirtaş ile Valilik Basın Müdürü Mustafa Döver, yerel basın temsilcileriyle acil bir toplantı gerçekleştirdi.
“Bizi Tanımayanı Biz de Tanımıyoruz”
Toplantıda zaman zaman tansiyonun yükseldiği ve Samsun basınının yaşanan sürece yönelik tepkilerini açık bir dille dile getirdiği görüldü.
Yerel medya temsilcileri, festival sürecinde kendilerinin dışlandığını savunarak, kriz anında kendilerinden destek beklenmesini eleştirdi. Toplantıda dile getirilen;
“Bizi tanımayanları biz de tanımıyoruz. Ülkenin milyonlarca lirası dışarıdan gelen ajanslara ve popüler isimlere aktarılırken yerel basını yok sayanlar, kriz anında bizden fedakârlık ve destek bekleyemez.”
şeklindeki ifadeler, yalnızca bir iletişim sorununun değil, uzun süredir biriken bir rahatsızlığın dışavurumu olarak değerlendirildi.
Ortaya çıkan tepki, yerel basının ikinci plana itilmesine ve şehirlerin “taşra” mantığıyla ele alınmasına karşı bir duruş niteliği taşıyor. İl Kültür ve Turizm Müdürü Süleyman Demirtaş ile Valilik Basın Müdürü Mustafa Döver’in krizi yumuşatma çabalarına rağmen, yaşanan kırgınlığın kolay giderilemeyeceği görülüyor.
Popülizm Değil, Gerçekçi Öncelikler
Şanlıurta’da başlayan ve Samsun’da devam eden festival süreci, organizasyon anlayışı ve yerel paydaşlarla kurulan iletişim bakımından eleştirilerin odağına yerleşmiş durumda.
Bir şehrin kültürel hayatını canlı tutmanın yolu yalnızca milyonluk konserlerden geçmiyor. Yerel sanatçıların, yazarların ve o şehrin hafızasını taşıyan yerel basının desteklenmesi de kültürel kalkınmanın ayrılmaz bir parçasıdır.
Ekonomik daralma dönemlerinde devletin ve kurumların önceliği; gösterişli sahne ışıkları ve popüler etkinliklerden önce toplumsal dayanışma, üretim ve kaynakların etkin yönetimi olmalıdır.
Kendi yerel dinamikleriyle sağlıklı bir bağ kuramayan, kendi medyasını karşısına alan bir organizasyonun, kültür üretmekten ziyade ‘belirli çevrelere’ kaynak aktaran bir yapıya dönüştüğü yönündeki eleştirilerin görmezden gelinmesi ise mümkün görünmüyor.
Kültür, yalnızca büyük sahnelerden yükselen seslerden ibaret değildir. Kültür; yaşadığı şehrin sesine kulak verebilmek, o şehrin insanını ve hafızasını yok saymamaktan geçer.
