Ticaret Bakanlığı, sosyal medya platformlarında hızla artan gizli reklamlar, yapay zekâ ile üretilen gerçekçi içerikler ve tüketiciyi yanıltan dijital uygulamalara karşı kapsamlı bir düzenlemeyi yürürlüğe koydu. Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmelik değişikliğiyle birlikte hem sosyal medya içerik üreticileri hem de reklam verenler için yeni kurallar getirildi.
Yeni düzenleme; tüketicinin korunması, dijital dolandırıcılığın önlenmesi, çocukların kişisel verilerinin güvence altına alınması ve sosyal medya reklamlarının daha şeffaf hale getirilmesini amaçlıyor.
Yapay zekâ ile üretilen içerikler açıkça belirtilecek
Yönetmeliğin en dikkat çeken maddelerinden biri, yapay zekâ kullanılarak oluşturulan içeriklere ilişkin oldu. Bundan böyle gerçek kişilerden ayırt edilmesi güç olan dijital karakterler ve “deepfake” teknolojisiyle hazırlanan reklam içeriklerinde, görüntünün yapay zekâ ile üretildiği açık şekilde belirtilecek.
Ayrıca bir kişinin dijital kopyasının, sanki bir ürünü kullanmış ya da tavsiye etmiş gibi gösterilmesi de yasaklandı.
Gizli reklama geçit yok
Düzenleme kapsamında sosyal medya fenomenleri ve influencer’ların yaptığı ticari paylaşımlar daha sıkı denetlenecek. Ürün tanıtımı karşılığında ücret, hediye, davet, indirim veya benzeri herhangi bir menfaat sağlanması halinde paylaşımın reklam olduğunun açıkça belirtilmesi zorunlu olacak.
“Reklam”, “iş birliği” veya “tanıtım” ibaresi bulunmayan ticari içerikler gizli reklam kapsamında değerlendirilerek yaptırıma tabi tutulabilecek.
“Karanlık tasarımlar” da denetlenecek
Tüketiciyi istemediği işlemlere yönlendiren dijital tasarımlar da yeni düzenlemenin hedefinde yer aldı.
Özellikle üyelik iptalini zorlaştıran uygulamalar, “stokta son ürün kaldı” veya “son birkaç dakika” gibi gerçeği yansıtmayan aciliyet oluşturulan satış yöntemleri Reklam Kurulu tarafından denetlenecek. İhlal tespit edilmesi halinde içeriklerin durdurulmasından idari para cezalarına kadar çeşitli yaptırımlar uygulanabilecek.
Çevre dostu iddialara belge şartı
Yeni kurallarla birlikte şirketlerin ürünlerini “doğa dostu”, “çevreci” veya “sürdürülebilir” gibi ifadelerle tanıtabilmeleri için bu iddiaları üniversiteler veya akredite kuruluşlardan alınacak bilimsel belgelerle desteklemeleri gerekecek.
Böylece tüketiciyi yanıltan “yeşil aklama” (greenwashing) uygulamalarının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Çocuklara yönelik hedefli reklam sınırlandırıldı
Yönetmelik, çocukların dijital ortamda korunmasına yönelik yeni hükümler de içeriyor. Çocukların internet kullanım alışkanlıkları ve kişisel verileri analiz edilerek onlara özel reklam gösterilmesi engellenecek. Böylece çocukların ticari amaçlarla hedef kitle haline getirilmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Reklam Kurulu resen inceleme yapabilecek
Düzenlemeye aykırılık tespit edilmesi halinde Reklam Kurulu resen inceleme başlatabilecek. 2026 yılı itibarıyla aldatıcı reklam ve haksız ticari uygulamalar için uygulanacak idari para cezaları 79 bin 161 liradan başlayıp, ihlalin niteliğine göre 31 milyon 808 bin 530 liraya kadar çıkabilecek.
Dijital güvenin artırılması hedefleniyor
Türkiye’de internet kullanıcılarının yaklaşık yüzde 89,5’inin sosyal medya platformlarını aktif olarak kullandığına dikkat çeken Bakanlık, yeni düzenlemeyle dijital ortamda güvenin artırılmasını, tüketicilerin yanıltıcı içeriklerden korunmasını ve sosyal medya reklamcılığının daha şeffaf hale getirilmesini hedefliyor. Yeni kuralların özellikle yapay zekâ destekli içeriklerin yaygınlaştığı dönemde dijital reklamcılıkta önemli bir dönüm noktası olması bekleniyor.
