Saldırgan köpeklerle mücadelede çokça tartışma konusu yapılmaya çalışılan İslam’ın yaklaşımı ise her zaman dengeli olmuştu. Kur’an ve Sünnet kaynaklarında, hayvanların insan hayatındaki yeri ve insanların onlara karşı sergilemesi gereken muamele hakkında bilgiler verilmiş, hayvanların diğer varlıklar arasındaki konumu ortaya konulmuştu. Hayvanlara yönelik en ufak bir eziyet bile ağır yasaklarla karşılanmıştı. İslam’daki nihaî yaklaşım ise hayvanların insanoğlunun hizmetinde olduğu ve bu nedenle de olağanüstü durumlarda önceliğin insana tanınacağı yönündeydi.
Bu yaklaşımın bir sonucu olarak, ortaya toplumsal bir sorun çıktığında Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) devrinde ve bizzat O’nun emriyle köpeklerin toplatılması vakası görülmüştü. Sahabe’den Abdullâh b. Ömer, Hicret sonrası Medine’de Müslüman nüfusu artarken, bölgedeki şehirleşme sırasında köpeklerin hem sayısının çoğalması hem de aralarında bir salgın hastalık başlaması üzerine Resulullah’ın çevrenin köpeklerden arındırılması, salgın hastalığa yakalananların ise itlaf edilmesi emrini verdiğini aktarmıştı. Hz. Peygamber, bu kararın uygulanmasını yakinen takip etmişti.
Faydalı işler için yasak gevşetilmişti
Medine bölgesinin tehlikeli köpeklerden arındırılmasının ardından, köpeklerin toplum hayatındaki normal yaşantısı kontrollü bir şekilde yeniden başlamıştı. Peygamber Efendimiz, bir süre sonra ziraat, av ve bekçi köpeklerinin faydasından bahisle emrini kaldırmıştı. Hz. Peygamber, köpeklerin yıldırıcı özellikleri ve temizlik problemleri bulunduğuna dikkat çekerek, ihtiyaç olmaması durumunda köpek beslenmesine sıcak bakmamış, özellikle Namaz ibadetinin sıhhati açısından evin içine alınmasını ise kesinlikle yasaklamıştı. “Köpek giren eve melekler girmez.” Hadis-i Şerif’i de bu süreçte vazedilmişti.
Sonuç olarak; kuşu ölen bir çocuğa taziye ziyaretine giden, zayıf bir deveyi yük taşımada kullananları görünce “Allah’tan korkun!” ikazında bulunan, “Hayvanlara su vermede size sevap vardır.”, “Haksız yere bir serçeyi öldürenden Allah Teâlâ kıyâmet gününde hesap soracaktır.”, “Hayvanlara yumuşak davranın!” buyuran İslam Peygamberi’nin hayvanlara bakışı elbette makule endeksliydi. Zaten bu yaklaşımın bir yansıması olarak, tarih boyunca, İslam dünyasında toplumsal bir sorun yaşanmadıkça insanlarla hayvanların ilişkisinde kayda değer bir problem de görülmemişti.
Kaynak:
– Ömer Ali Özdemir, “Köpek Öldürme ile İlgili Hadis Rivayetlerinin Tahlili”, Nevşehir Hacıbektaş Veli Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Umde Dini Tetkikler Dergisi, Aralık 2022
– Doç. Dr. Hüseyin Baysa, “Ev ve Süs Hayvanı Edinme Sâiklerinin Fıkhî Açıdan Tahlili”, İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, S. 38, 2021
