Enderun teravihi nedir? Soruları Müslüman vatandaşlar tarafından merak konusu oldu. Diyanet İşleri Başkanı İstanbul’un fethinin 566. yıl dönümü dolayısıyla 1 Haziran günü vatandaşalrı Enderun teraviji ve dua buluşmasına davet etti. Peki, Enderun teravihi nasıl kılınır, kaç rekattır?
Enderûn Usûlü Teravih adıyla bilinen ve Itrî diye bilinen Buhurîzâde Mustafa Efendiye dayandırılan teravih namazı, Osmanlı iç teşkilatında sarayda, saray cami ve mescitlerinde, Hırka-i Saadet’te, selatin camiler başta olmak üzere büyük camii ve dergâhlarda uygulanan bir ibadet geleneğidir. Enderûn Usûlü Teravih ‘in makamları Klasik Türk musikisinin en önemli ismi olan Itrî tarafından düzenlenmiştir.
Enderun’da başlayan bu tertipte, farklı makamların nağmelerinin insan ruhu üzerindeki tesirleri düşünülerek sıralama yapılmıştır. Böylelikle ibadetteki coşku, ferahlık; okumalardaki ahenk, dualardaki samimiyet ve ihlas sürdürülerek, otuz üç rek’at olan bu ibadet bitimine kadar sıkılmadan zevk ve huşu içinde eda edilmiş oluyor.
Bütün sünnet namazları tek başına kılınırken, teravih namazı sünnet olmasına rağmen cemaatle kılınır. Teravih namazının cemaatle kılınmasının iki büyük hikmeti vardır.
Birincisi; müminleri kaynaştırıp cemaat yapmak
İkincisi; Kur’an kültürünü yaymaktır.
ENDERUN TERAVİH NAMAZI NASIL KILINIR KAÇ REKATTIR?
Osmanlı sarayında doğan ve günümüze kadar sürdürülen köklü geleneklerden Enderun Usulü Teravih, öncelikle müezzinin namaz öncesi getirdiği kamet ile yatsı namazının hicaz veya uşşak makamında kılınacağı belirleniyor.
Osmanlı döneminde, insanların kulağı bu makamlara öyle duyarlıymış ki, namaza geç gelen kişi, imamın makamından kaçıncı rekâtta olduğunu anlayabiliyormuş.
YEDİ FARKLI MAKAMLARLA KILINAN ENDERUN TERAVİH NAMAZI
İmamın takip edeceği makamlar, her dört rekâtta bir Ramazan’ın ruhuna uygun, namazın huşusunu artırmak amacıyla değişiyor. Dinlenme anlamına gelen tervihalarda ise, eğitimli ve güzel sesli müezzinler topluluğunca ilahilerin okunması âdetine “Cumhur Müezzinliği” deniyor.
Osmanlı sarayında doğan ve günümüze kadar sürdürülen köklü geleneklerden Enderun Usulü Teravih, öncelikle müezzinin namaz öncesi getirdiği kamet ile yatsı namazının hicaz veya uşşak makamında kılınacağı belirleniyor.
Ardından teravih namazının ilk dört rekâtı neva makamı, ikinci dört rekâtı hüseyni makamı, üçüncü dört rekâtı bestenigâr makamı, dördüncü dört rekâtı eviç makamı, son dört rekâtı ise acemaşiran makamlarında kılınarak tamamlanıyor.
Osmanlı döneminde, insanların kulağı bu makamlara öyle duyarlıymış ki, namaza geç gelen kişi, imamın makamından kaçıncı rekâtta olduğunu anlayabiliyormuş.
Enderun Usulü Teravihte, her dört rekât arasında, bir sonraki dört rekâtın makamında bestelenmiş Ramazan ilahileri okunur. İmam son rekâtta mahur makamında selâmını verir; ardından yine mahur makamında bestelenen salat-ü selam ve segâh, salat-ı ümmiye okunarak teravih namazı tamamlanır.
Vitir namazı ise, müezzinin son salavatının makamına göre hüzzam, segâh veya saba makamında kılınır. Böylece yatsı namazı teravih ve vitir ile birlikte yedi makam da namaz içerisinde kullanılır.